Luttikhuis bekeek de faillissementsdossiers van alle 4.167 beëindigde faillissementen van bedrijven in 2004. Bij de weinige bedrijven die een doorstart maken, behoudt meer dan de helft van de werknemers hun baan (55,4%). Er is dus nauwelijks sprake van misbruik van faillissementsrecht met het oog op omzeiling van het arbeidsrecht. Integendeel, het arbeidsrecht kan juist faillissementen veroorzaken. Het belemmert de reorganisatie in de fase vóór het faillissement, ontdekte Luttikhuis.

In deze fase, de informele reorganisatie, wordt een bedrijf de facto gereorganiseerd onder leiding van de huisbank. De werknemers en werkgevers staan zwak tegenover de bank en de belangen van de bank kunnen botsen met die van andere schuldeisers, alsook met het belang van de onderneming en werkgelegenheid. Bovendien ontbreekt in deze fase ieder toezicht.

Volgens de onderzoekster is behoud van werkgelegenheid en onderneming dan ook beter te bereiken in de informele reorganisatie. Ze stelt voor een ander ontslagrecht te laten gelden en een zogenaamde stille rechter-commissaris de belangen te laten behartigen van de schuldenaar, andere schuldeisers dan de huisbank, de Belastingdienst en werknemers. Een rechter zou een besluit moeten kunnen nemen om ontslag toe te staan om de resterende werkgelegenheid en de onderneming te redden.

Om zo te kunnen ingrijpen zou onderscheid gemaakt moeten worden tussen ontslagrecht en toezicht bij bedrijven in financiële moeilijkheden en bij gezonde bedrijven. Arbeidsrecht dat rekening houdt met de gewijzigde belangenafweging bij bedrijven in financiële moeilijkheden kan ervoor zorgen dat bedrijven beter saneren en geen gebruik hoeven maken van de faillissementsprocedure. Dat leidt tot meer behoud van onderneming en werkgelegenheid. Deze zomer verschijnt een wetsontwerp van de staatscommissie Insolventierecht onder leiding van prof. mr. S.C.J.J. Kortmann. Luttikhuis werpt daar een kritische blik op: er is geen winst te behalen door veranderingen aan te brengen in de faillissementsprocedure, maar juist in de fase daarvoor.

Citaat Esther Lammers, TROUW 19 juni: Ook wil het kabinet straks alle ontslagen werknemers recht op een ontslagvergoeding geven, behalve bij dreigend faillissement. Nu krijgen ze dat alleen als ze via de rechter ontslagen worden. Bij individueel ontslag via het CWI krijgt een werknemer niets. Premier Balkenende wilde gisteren over de precieze inzet van het kabinet niets zeggen tegen de Tweede Kamer . Volgens Van Geel was het zeker een stille revolutie.

Deze visie geeft linkse en rechtse politici veel nieuwe alternatieven. Het klassieke conflict over ontslagrecht beperkt zich tot ontslag bij bedrijven in crisis. De directe economische en sociale winst, zoals de toename van de nationale krediet ruimte, schept ruimte voor het meenemen van sociale werknemers doelen. De 111 jaar oude faillissementswet blijkt een maatschappelijke goudmijn. Prof. Kortmann, voorzitter Staatscommissie herziening Faillissementswet, is lid van deze promotiecommissie, opponeert. Per mei’7 is Kortmann Rector Magnificus Nijmegen, het wetsvoorstel was deze dagen toegezegd. Symposium/promotie UVT, 22 juni, http://www.corporate-recovery.org.